TGM 1850-1937

Kilka miesięcy temu ozdobiłem swoją salę w 2. Społecznym Liceum Ogólnokształcącym dwunastoma portretami. Klucz był historyczny, ale nieco inny od standardowego, według którego w szkolnej pracowni historycznej powinni obowiązkowo znaleźć się wodzowie, powstańcy i jeden papież. Dobrałem dwanaście postaci zasłużonych dla praw człowieka, demokracji i nauki. W tym zespole znalazło się dwóch czeskich prezydentów: ten, którego większość z Czytelników dobrze pamięta, czyli Václav Havel i ten znany raczej historykom, Tomáš Garrigue Masaryk. Masaryk urodził się w dniu św. Tomasza z Akwinu, 7 marca 1850 roku, 170 lat temu [1].

Pomnikowe serce Słowacji

Komunizm lubił wielkie pomniki. No, niektórym Polakom to marzenie o państwie udającym siłę przez lanie betonu i ustawianie granitowych klocków nie minęło do dzisiaj - starczy przypomnieć groteskowe pomysły zbudowania łuku triumfalnego w wysychającym nurcie Wisły. Ale jednak pomniki szczęśliwie minionej doby mają w sobie coś fascynującego, bo często odróżniają się od ogólnej architektonicznej marności i szarości tamtej doby. Dyktatorzy i aparatczycy oszczędzali na wszystkim, ale akurat na pomniki pieniądze były. Czasami ich czas wyraźnie przeminął (bułgarska Buzłudża), czasami mają się do dzisiaj świetnie - tak jest z pomnikiem-muzeum Słowackiego Powstania Narodowego w Bańskiej Bystrzycy.

Jeszcze kilka słów o Hlince

W opublikowanym roku temu tekście o mauzoleum ks. Hlinki wspomniałem o stałej ekspozycji poświęconej księdzu-politykowi w Muzeum Liptowskim w Rużomberku. Czas pokazać Czytelnikom tę ekspozycję, jednocześnie zachęcając do odwiedzenia całego muzeum.

I weź tu postaw Świętopełkowi pomnik

Zaraz po deszczowym wschodzie słońca na Slavinie przeszedłem się na Hrad. Bratysławski zamek jest bratem zamku warszawskiego - oba podniesiono z ruin, w których legły w wyniku dziejowych zawieruch. Bratysławski pałac królów Węgier odbudowano w latach 1956-68, przywracając gmachowi kształty z czasów Marii Teresy¹.

Pomnik na Slavinie i wieża telewizyjna "Kamzik" widoczne z wzgórza zamkowego

Hurban, czyli: nie warto ufać Habsburgom

Choćby najbardziej spieszący się kierowcy, pędzący słowacką "11" na węzłową Żylinę zauważą tuż przed mostem na Wagu renesansową sylwetkę zamku Budatin. To ładny zabytek, godny godzinnej przerwy na kawę i zwiedzanie. Gdy już ruszymy, po wschodniej stronie szosy zobaczymy pomnik Józefa Miloslava Hurbana.

Zapomniany Vodca Naroda

Każdy naród ma swoje epizody chwalebne i ma swoje epizody haniebne. To sprawa prosta: chwalebnym stawia się pomniki, organizuje obchody. Haniebne - potępia się. A co zrobić z tymi, które nie są jednoznaczne?